PODLOGE ZA ORAH

                  PODLOGE ZA ORAH

Otkako se počelo sa intenzivnom proizvodnjom kalemljenih sadnica za orah, sve se jasnije ispoljava značaj podloge. Nema mnogo podataka o pojedinim podlogama, nji­hovoj prirodi i uticaju na sorte. Najviše se kao podloga koristi običan orah (1. regia L), istočnoamerički crni orah (1. nigra L), mandžurijski orah (1. mandschurica Max), se­vernokalifornijski crni orah (1. hindsii/Jepson/Rehderi, i japanski orah (1. sieboldiana

Max).                                                                     •

Običan orah (1. regia LJ najviše je korišćen kao podloga za orah. On se kao pod-

loga lako prilagođava različitim uslovima sredine. Tolerantan je prema širokom raspo­nu pR vrednosti u zemljištu - od 5,5 do 8. Ima dobar afinitet sa sortama i naročito je značajan za proizvodnju drveta jer dostiže velike razmere. Stabla su dugog veka - 80 godina.

Nepovoljno svojstvo te vrste oraha kao podloge je osetljivost prema bolestima, posebno prema truležnici (Armillaria mellea). Njegova velika i neujednačena bujnost su nepovoljne osobine kad je reč o proizvodnji plodova. Vrlo često se ne vodi računa koji se plodovi oraha uzimaju za proizvodnju sejanaca za kalemljenje. To je najčešće meša­vina plodova od raznih biotipova i formi iz spontane populacije sa različitim biološko­pomološkim osobinama, što je razumljivo, jer se radi o generativno razmnoženim sta­blima.

Može se reći da dosad nije mnogo urađeno na selekciji podloga oraha kad je reč

o običnom orahu.

Treba izdvojiti one biotipove koji se odlikuju kasnim početkom vegetacije i ra­nim završetkom vegetacije, dobrom rodnošću i otpornošću na niske temperature i pre­ma bolestima, po dobrom afinitetu sa okalemljenim sortama, po ujednačenom porastu, dobroj klijavosti semena, ujednačenošću sejanaca i dr.

To je program dugoričnih istraživanja, ali se poboljšanja u proizvodnji sejanca mogu brzo postići. Treba uzimati plodove sa odabranih stabala, pri čemu nije bitno da su plodovi kvalitetni. Naprotiv, bolji su za tu svrhu tvrdunci i koštunci.

Obični (domaći) orah je najraširenija podloga za orah u našoj zemlji. To je nara­širenija podloga i u mnogim evropskim zemljama (Francuska), jer je sa najmanje nedo­stataka.

Biće još bolja ukoliko se izdvoje najbolje selekcije za dalje razmnožavanje radi proizvodnje podloga za kalemljenje oraha

Crni orah (J nigra 1.) kao podloga se najviše koristi u Kaliforniji, a odlikuje se otpornošću prema truležnici (Armillaria mellea) i mastiljavoj bolesti. Ima prednost što je znatno manje bujan, a to utiče na raniju i redovniju rodnost sorti koje su na ovu pod­logu kalemljene. Nepovoljne osobine su inkompatibilnost sa nekim sortama oraha i kra­ći vek stabla (20-30 godina).

Na području Grenobla (Francuska) utvrđena je inkompatibi1nost crnog oraha sa sortama franket, majet i parizijen. U nekim krajevima Francuske praktikuje se kombi­novano gajenje, tj. kalemljenje iste sorte na običan i crni orah.  Kalemovi na običnom orahu sade se na 12x12 m, a kalemovi na crnom orahu sa­de se na 6 m između redova i u redovima.

Posle 25 godina sorte na crnom orahu se krče, kako ne bi orah na podlozi obič­nog oraha bio previše zasenjen i ometen u pogledu rodnosti i kvaliteta plodova.

Prema rezultatima Nedeva (1972), sorta šejnovo je imala 1,9 puta veći prirast i 1,52 puta veći prinos po stablu na običnom orahu u odnosu na crni orah. Međutim, pre­ma obračunu po jedinici površin~, uzimajući u obzir razvijenost stabala, prinos plodova bio bi približno isti. Na pomološka svojstva plodova podloga nije uticala.

Za intenzivne zasade oraha izgleda da je crni orah bolja podloga nego obični - domaći orah. Crni orah indukuje umerenu bujnost voćaka, raniju rodnost i nešto bolji kvalitetjezgre. To znači da ta podloga u određenim uslovima daje i bolje rezultate u od­nosu na podlogu običnog oraha.

Hindsov orah O. hindsii Smith). - U novije vreme sve se više upotrebljava kao podloga. To je u stvari severnokalifornijski crni orah. Ta se vrsta uzima za podlogu u se­vernij im oblastima zbog veće otpornosti prema niskim temperaturama. Pored toga u mladom periodu brzo raste, sorte počinju ranije sa plodonošenjem, daje visok procenat primljenih kalemova.

Sa tom podlogom iskustva su još skromna, pa je potrebno da se dalje izučava. Mandžurijski orah (J. mandsshurica Max.) - Ova vrsta oraha se u nekim ze­mljama preporučuje kao podloga zbog otpornosti prema niskim negativnim temperatu­rama

Pored toga, u prvoj godini je vrlo dobro srastanje na mestu kalemljenja, a kale­mo vi su manje razvijeni u odnosu na kalemove iste sorte na običnom orahu.

Prema Nedevu (1976), veliki procenat stabala orah a se osušio zbog uginjavanja korena, pri čemu se ne navodi uzrok propadanja korena.

U mnogim zemljama sa razvijeni gajenjem oraha (Francuska, Italija, SAD - Ka­lifornija) mandžurijski orah se ne koristi kao podloga za gajene sorte.

Japanski orah (J. sieboldiana Max.). - Ova podloga za plantažno gajenje oraha nije kod nas korišćena. Malo se koristi i u drugim zemljama.

U početku sporije raste, a posle 4-5 godina brže.

U Kaliforniji i drugim državama SAD kao podloga za kalemljenje upotrebljava se hibrid paradoks, koji je postao ukrštanjem hindsovog i crnog oraha (J. hindsii x J. nigra).

Taj hibrid je bujan, brzo raste, ali nije mnogo u praksi zastupljen, jer je između ostalog osetljiv na antraknozu.

 

 

 

Dodaj komentar


Sigurnosni kod
Osveži

Postanite naš član

Svaki registrovani član (voćar) može postaviti neki svoj članak o voćarstvu, a najstariji i najaktivniji članovi, ako žele, mogu raditi u moderaciji sajta.